Mój Pierwszy Raz

    Gazetówka, jak to było (albo dopiero ma być) u wielu z Was. Było to „Czasem słońce czasem deszcz”. Obejrzałam, spodobało się, obejrzałam kiedyś jeszcze raz… I tak sobie leżało, ładnie wyglądało i poprawiało mi humor. Dlaczego film mi się spodobał? Hm… dziwna ze mnie była 14 (a może 15) latka. Zawsze lubiłam coś innego, a kulturę wschodu w szczególności. Chociaż nie miałam wielu okazji by się z nią zetknąć, filmy takie jak Disneyowski „Alladyn” czy „Baśnie tysiąca i jednej nocy” (AKA Arabian nights AKA Opowieści Szeherezady) z 2000 roku zachwycały. Aż wreszcie trafiłam na opowieść rodem z dalekich Indii – pełną pewnego rodzaju magii, wśród wspaniałej scenografii. Bohaterowie egzotyczni, odziani w śliczne stroje. Trochę humoru, fajna fabuła, wzruszająca historia, mnogość wątków, charakterów i jeszcze do tego piosenki. Oczywiście większość z tego zaczarowuje w części pierwszej, zanim się przenosimy do Londynu. Tam często trzeba przymknąć oczy na wiele elementów, jak plastikowe ciuchy, ale o tym jeszcze powiem.
    Rzec można – wpadłam. Potem trafiłam na „Kal  Ho Na Ho”, dość łzawe, czasem kiczowate ale w ogólnej formie… wzruszające. I wciąż egzotyczne, chociaż akcja dzieje się w Nowym Jorku. I jakoś tak poszło, od filmu do filmu aż się uzbierało ich trochę. Część tytułów zachwyca, część dołuje marnością i kiczem.


Podział

    Jak właściwie dzielą się filmy z Indii? Większość osób zna tylko jedno pojęcie: Bollywood. Ale jak tu nazwać „Athadu” Bollywoodem? Dlatego wyjaśnijmy czym Bolly różni się od innych.
    Główną cechą Bollywood jest to, że posługują się językiem hindi. Drugą – filmy powstają na północy Indii, zazwyczaj produkowane są w Bombaju/Mumbaju skąd wzięła się nazwa przemysłu filmowego. A co je charakteryzuje? Zupełnie inny styl. Bollywood to przede wszystkim urocze, naiwne komedyjki romantyczne, czasem równie naiwne dramaty, czasem coś lepszego, czasem totalne kicze, kreowane „na modłę zachodnią” czy innymi słowy „zamerykanizowane” (bo niektórzy, tak jak ja, uważają że wszelkie zło pochodzi z Ameryki ;P ) Tak więc powiedzieć można, że Bollywood ma swoje „Przeminęło z Wiatrem” ale i swoich „Wiecznych studentów”. O moim prywatnym podziale filmów Bolly napiszę jeszcze w stosownej notce.
    Zupełnie inaczej wygląda estetyka południa. Tam do czynienia mamy z Kolly i Tollywood. Podobnie jak w Bolly, główną różnicą jest język, odpowiednio tamilski i telugu. Idealny amant jest wąsaty, często puszysty, rubaszny, ale za to obdarzony mocą godną bogów. Szczególnie jeśli chodzi o bijatyki. Jeden południowy heros wystarczy, by  armia złożona z ludzi jak Muhammad Ali, Nikołaj Wałujew, Pudzianowski i jeszcze kilkunastu takich byków, rozłożyła się na pobojowisku nie mogąc wstać ani palcem nawet ruszyć. Część zapewnie zwisałaby z pobliskich drzew, tkwiłaby w kraterach utworzonych po upadku albo podziwiała z bliska tapicerkę okolicznych samochodów, z nogami, niezbyt elegancko, wystającymi przez przednią szybę. A i to w najlepszym wypadku. Gdy w ruch wejdą maczety, schować się może „Teksańska masakra piłą mechaniczną” wszystkie części „Piły” – te które już powstały i te, które powstać dopiero mają. Każdy bowiem heros tnie na oślep we wszystkie strony z zaciętością wprawnego rzeźnika. Tylko od reżysera zależy, czy uruchomi on swoje nadludzkie siły. Dodać trzeba, że panowie, którzy pięścią przebijają ściany, krzykiem wywołują wiatr, rowerem uciekają przed pociągiem (albo go gonią) a błyskiem zęba potrafią oślepić stado przeciwników, są niesamowicie szarmanccy, zawsze stają w obronie pokrzywdzonych, potrafią niesamowicie tańczyć (albo reżyser robi wszystko, żeby się wydawało, że potrafią tańczyć) i generalnie dobrzy z nich synowie, ojcowie, mężowie, a na tych wolnych leci pół wioski (albo ćwierć miasta), nie wyłączając okolicznych gejów/transwestytów. I jest wesoło. Ale do absurdów trzeba się przyzwyczaić, a kino z Indii można pokochać. Naprawdę ;P
    Omówiłam już romansidła z północy i bijatyki z południa. Ale w Indiach przecież rozwija się także coś takiego jak Kino Nowej Fali – paralel cinema. I chwała twórcom za to. Ten rodzaj kina nie przyjmuje się zazwyczaj zbyt dobrze w Indiach. Jak to gdzieś słyszałam: przeciętny hindus idzie do kina po to, aby zrelaksować się po trudnym dniu pracy. Chce rozrywki, chce przenieść się do cudownego świata, w którym wszyscy są piękni, dobrzy i bogaci, a jak nie są, to marnie skończą. Nie chcą filmów ambitnych, trudnych – taką rzeczywistość mają na co dzień. Paralel cinema jest dla elity albo dla zachodu. Często psychodeliczne i trudne w przekazie. Czasem uproszczone do granic możliwości i z brutalną prostotą przekazujące fakty. Filmy te trwają krócej, pozbawione są piosenek, albo klipy okrojone są do minimum. Paralel cinema polecam każdemu bez wyjątku, bo o ile nie każdy jest w stanie wytrzymać Bolly, Kolly, Tolly, to wielu osobom Indyjskie Kino Nowej Fali przypaść może do gustu. Albo i nie – z kinem nowej fali zazwyczaj tak jest, że przeznaczone jest dla wąskiej grupy społeczeństwa.
    Wspomnieć jeszcze warto o koprodukcjach albo filmach o Indiach, wyprodukowanych przez inne nacje. Jeśli śpiewają, tańczą i jest im jakoś tak indyjsko, to wcale nie znaczy, że film wyprodukowano w Indiach. Klasyczny przykład – Slumdog. Milioner z ulicy. Wiele osób wciąż uważa, że to Bollywood.
    Kino z Indii podzielić można także ze względu na swój wiek. Ewoluuje, szczególnie Bollywood, ale nie wydaje mi się, że ewolucja ta idzie w dobrą stronę. Często im nowszy film, tym bardziej plastikowy, ściągany z zachodu, na zachodnią modłę, przepełniony tandetą, kiczem a nie indyjskością, w której przecież wielu fanów Bollywood się zakochało. Osobiście preferuję filmy starsze (chociaż te, które widziałam, policzyć mogę na palcach). Starsze – to znaczy minimum 30 lat, a jeśli mają jakieś 60-70 to jestem w niebie. Warto wyróżnić także oldschoole, czyli filmy Bollywood nakręcone mniej niż 30 lat temu, a najlepiej to między 1990-2000 rokiem. Tam jest jeszcze nieco inaczej niż w dzisiejszym Bolly. Tam jest tak… oldschoolowo. Ale o tym innym razem.